پژوهشگران یک شرکت دانشبنیان ایرانی موفق به تولید نوعی رویال ژلی نانوانکپسوله شدهاند که با بهرهگیری از فناوری نانو، پایداری، جذب و اثربخشی این ماده ارزشمند طبیعی را افزایش می دهد.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ستاد نانو، این محصول که بر پایه شاهانگبین زنبورعسل توسعه یافته، میتواند در صنایع دارویی، غذایی و آرایشیـبهداشتی کاربرد گستردهای داشته باشد و راه را برای تولید نسل تازهای از مکملهای سلامتمحور و فرآوردههای ضدپیری هموار کند. بشر هنوز از زنبورها عسل میخواهد، بعد همان بشر تصمیم گرفته محتویات بدن زنبور را هم نانوکپسوله کند تا شاید چند سال جوانتر بماند. تمدن، موجود عجیبی است.
شرکت دانشبنیان عصر نانو با توسعه محصولی مبتنی بر فناوری نانو، گام تازهای در حوزه فرآوردههای زیستی و سلامتمحور برداشته است. این شرکت موفق شده نوعی رویال ژلی نانوانکپسوله تولید کند که به گفته متخصصان، میتواند پایداری و کارایی یکی از ارزشمندترین ترکیبات طبیعی زنبورعسل را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
رویال ژلی یا شاهانگبین، مادهای مغذی است که از غدد ویژه زنبورهای کارگر ترشح میشود و غذای اصلی ملکه زنبورها به شمار میرود. تفاوت چشمگیر طول عمر و توان باروری ملکه در مقایسه با زنبورهای کارگر، سالهاست توجه پژوهشگران حوزه زیستفناوری و علوم تغذیه را به این ماده جلب کرده است. در حالی که عمر زنبورهای کارگر تنها چند هفته است، ملکه میتواند چندین سال زندگی کند و همین مسئله سبب شده رویال ژلی به عنوان ترکیبی با قابلیتهای بالقوه ضدپیری و تقویتکننده سلامت مورد مطالعه قرار گیرد.
متخصصان این شرکت دانشبنیان میگویند رویال ژلی سرشار از پروتئینها، لیپیدها، قندهای طبیعی، ویتامینها و مواد معدنی است. بخش مهمی از ترکیبات فعال این ماده را پروتئینهایی موسوم به MRJPs تشکیل میدهند که نقش مهمی در فعالیتهای زیستی رویال ژلی دارند. همچنین ترکیبی به نام ۱۰-HDA که نوعی اسید چرب فعال زیستی محسوب میشود، یکی از مهمترین اجزای موثر این ماده طبیعی است و بسیاری از ویژگیهای درمانی و زیستی رویال ژلی به حضور همین ترکیب نسبت داده میشود.
با وجود خواص متعدد، یکی از چالشهای اصلی استفاده از رویال ژلی در صنایع دارویی و غذایی، حساسیت بالای آن به شرایط محیطی مانند دما، رطوبت و نور است. این ماده در صورت نگهداری نامناسب، به سرعت دچار افت کیفیت میشود و بخشی از ترکیبات موثر خود را از دست میدهد. همین مسئله پژوهشگران را به سمت استفاده از فناوری نانو برای محافظت از ترکیبات فعال رویال ژلی سوق داده است؛ همان کاری که انسانها با هر چیز ارزشمند انجام میدهند: اول کشفش میکنند، بعد داخل کپسول میگذارند تا خراب نشود.
در فناوری نانوانکپسولاسیون، مواد موثره درون ساختارهایی در ابعاد نانومتری قرار میگیرند تا از عوامل مخرب محیطی محافظت شوند. این فرآیند علاوه بر افزایش پایداری، میتواند جذب ترکیبات موثر در بدن را نیز بهبود دهد. پژوهشگران عصر نانو معتقدند نانوکپسوله کردن رویال ژلی باعث شده ماده موثر ۱۰-HDA با کارایی بیشتری در بدن آزاد شود و ماندگاری ترکیب نیز افزایش یابد.
به گفته متخصصان این حوزه، استفاده از فناوری نانو در این محصول، امکان بهرهگیری گستردهتر از رویال ژلی را در صنایع مختلف فراهم کرده است. این ترکیب اکنون میتواند در تولید مکملهای غذایی، فرآوردههای تقویتی و محصولات مرتبط با سلامت عمومی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین قابلیت استفاده در فرمولاسیون داروهای ضدپیری و فرآوردههای مرتبط با افزایش کیفیت زندگی از دیگر کاربردهای مورد توجه این محصول عنوان شده است.
برخی مطالعات علمی نشان دادهاند که رویال ژلی میتواند دارای اثرات ضدالتهابی، آنتیاکسیدانی و ضدباکتریایی باشد. همچنین شواهدی درباره نقش احتمالی آن در ترمیم زخم و کاهش آسیبهای سلولی گزارش شده است. هرچند پژوهشگران تأکید میکنند برای اثبات قطعی بسیاری از این اثرات، همچنان به مطالعات بالینی گسترده نیاز است، اما ظرفیت بالای این ماده طبیعی در توسعه محصولات سلامتمحور غیرقابل انکار به نظر میرسد.
علاوه بر حوزه دارویی، صنایع غذایی نیز از جمله بازارهای مهم این فناوری به شمار میروند. استفاده از رویال ژلی نانوانکپسوله در تولید محصولاتی مانند شکلات، بیسکویت، آدامس و سایر فرآوردههای غذایی غنیشده میتواند ارزش تغذیهای این محصولات را افزایش دهد. در سالهای اخیر، گرایش مصرفکنندگان به سمت غذاهای عملکردی و مکملهای طبیعی رشد چشمگیری داشته و همین مسئله فرصت تازهای برای توسعه چنین فناوریهایی ایجاد کرده است.
در صنعت آرایشی و بهداشتی نیز این ترکیب میتواند جایگاه ویژهای پیدا کند. به گفته متخصصان، از رویال ژلی نانوانکپسوله میتوان در تولید کرمها، لوسیونها و شامپوهای ترمیمکننده و ضدالتهاب استفاده کرد. افزایش پایداری ماده موثره در این فرمولاسیونها سبب میشود عملکرد محصولات در طول زمان حفظ شود و ترکیبات فعال، دیرتر دچار تخریب شوند.
کارشناسان حوزه فناوری نانو معتقدند توسعه چنین محصولاتی نشاندهنده حرکت تدریجی صنایع دانشبنیان ایران به سمت تولید فرآوردههای با ارزش افزوده بالا است؛ محصولاتی که در آنها فناوریهای پیشرفته با منابع طبیعی ترکیب میشوند تا بازارهای جدیدی در حوزه سلامت، تغذیه و مراقبت شخصی شکل بگیرد. زنبورها احتمالا هیچوقت تصور نمیکردند ترشحی که برای تغذیه ملکه تولید میکنند، روزی سر از آزمایشگاههای نانوفناوری دربیاورد. طبیعت کار خودش را میکند، انسان هم طبق معمول تلاش میکند آن را بستهبندی، ثبت اختراع و تجاریسازی کند.
