یک جامعه شناس معتقد است گسترش آموزش خانگی در ایران حاصل شکاف میان خانواده و نظام آموزشی، نگرانیهای امنیتی و نارضایتی از کارکرد مدارس در پرورش مهارتهای مورد نیاز زندگی امروز است.
به گزارش خبرآنلاین؛ رشد تدریجی آموزش خانگی یا «هوماسکول» در ایران را نمیتوان صرفاً یک انتخاب آموزشی دانست. مهرداد ناظری، جامعهشناس، معتقد است گرایش برخی خانوادهها به این شیوه، بیش از هر چیز ریشه در تغییر رابطه خانواده با نظام آموزشی، نگرانیهای اجتماعی و نگاه انتقادی به کارکرد مدرسه دارد. از نگاه او، افزایش استقبال از آموزش خانگی نشانه بروز شکافهایی است که در سالهای اخیر میان خانوادهها و آموزش رسمی شکل گرفته است.
ناظری با اشاره به تجربه کشورهای دیگر میگوید آموزش خانگی در آمریکا بر پایه اصول لیبرالی و آزادی انتخاب خانوادهها شکل گرفته است. در بسیاری از ایالتهای این کشور، دولت حق والدین برای انتخاب شیوه آموزش فرزندان را به رسمیت شناخته، هرچند میزان نظارت بر این فرآیند در ایالتهای مختلف متفاوت است. او همچنین معتقد است تنوع فرهنگی و مذهبی جامعه آمریکا یکی از عوامل مهم گسترش هوماسکول بوده است؛ بهگونهای که برخی خانوادههای مذهبی به دلیل آنچه غلبه ارزشهای سکولار در مدارس میدانند، ترجیح دادهاند آموزش فرزندان خود را در خانه دنبال کنند.
این جامعهشناس تأکید میکند که بخشی از همین الگو اکنون در ایران نیز قابل مشاهده است، اما با دلایل و زمینههای بومی. به گفته او، نخستین عامل، شکاف میان نهاد خانواده و نظام آموزش و پرورش است. در برخی خانوادهها، بهویژه در طبقات متوسط و متوسط رو به بالا، نگرشها و ارزشهایی وجود دارد که با محتوای آموزشی مدارس همخوانی ندارد. این اختلاف بیش از همه در موضوعات دینی، اعتقادی و تربیتی خود را نشان میدهد.
ناظری میگوید بخشی از والدین معتقدند آنچه در مدارس آموزش داده میشود با باورها و سبک زندگی آنها سازگار نیست و نمیخواهند فرزندانشان تحت تأثیر برخی آموزههای ایدئولوژیک قرار بگیرند. به همین دلیل، ترجیح میدهند آموزش را به محیط خانه منتقل کرده و با استفاده از معلمان خصوصی، آموزشهای آنلاین و منابع آموزشی دیگر، نیازهای فرزندان خود را تأمین کنند. از نگاه این خانوادهها، مدرسه دیگر تنها مرجع آموزش نیست و فناوری و منابع متنوع آموزشی امکان یادگیری خارج از کلاس درس را نیز فراهم کرده است.
به اعتقاد این جامعهشناس، مسئله امنیت دومین عامل مؤثر در گرایش به آموزش خانگی است. او توضیح میدهد که در سالهای اخیر، نگرانی بخشی از خانوادهها نسبت به امنیت فرزندان افزایش یافته است؛ نگرانیای که تنها به امنیت فیزیکی محدود نمیشود و ابعاد فرهنگی، اجتماعی، ارتباطی و فکری را نیز در بر میگیرد. این خانوادهها تصور میکنند با انتقال آموزش به خانه میتوانند کنترل بیشتری بر محیط رشد، تربیت و ارتباطات فرزند خود داشته باشند و از آسیبهای احتمالی دور بمانند.
ناظری در عین حال معتقد است مهمترین دلیل گسترش هوماسکول، نگاه انتقادی به عملکرد نظام آموزشی است. به گفته او، بسیاری از طرفداران آموزش خانگی بر این باورند که مدرسه در شکل کنونی، مهارتهای مورد نیاز زندگی امروز را به اندازه کافی آموزش نمیدهد. از نظر آنها، نظام آموزشی بیش از اندازه بر برنامههای رسمی و محفوظات درسی تکیه دارد و کمتر به پرورش خلاقیت، تفکر انتقادی، کشف استعدادها و تواناییهای فردی دانشآموزان توجه میکند.
او نتیجه میگیرد که افزایش گرایش به آموزش خانگی تنها یک تغییر در شیوه تحصیل نیست، بلکه نشانه تغییر انتظارات خانوادهها از نظام آموزشی است. خانوادههایی که به هوماسکول روی میآورند، به دنبال الگویی هستند که در آن آموزش بیش از گذشته با نیازها، علایق و ویژگیهای فردی کودک هماهنگ باشد؛ موضوعی که میتواند زنگ هشداری برای بازنگری در کارکرد آموزش رسمی باشد.
متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.
۲۳۳۲۳۳
