سخنگوی کمیته انجمن نجوم آماتوری ایران از وقوع پدیده جذاب مقارنه سیارههای زهره و مشتری در شامگاه هجدهم و نوزدهم خردادماه خبر داد.
کاظم کوکرم با اعلام این خبر به خبرنگار مهر گفت: شامگاه هجدهم و نوزدهم خردادماه، مقارنه نزدیک دو سیاره زهره و مشتری در افق مغرب و پس از غروب خورشید قابل مشاهده خواهد بود. این دو جرم پرنور که پس از ماه و خورشید، درخشانترین اجرام آسمان شب محسوب میشوند، فاصله نزدیکی را نسبت به یکدیگر به نمایش میگذارند که نگاه هر بینندهای را در افق مغرب به خود جلب میکند.
اوج مقارنه در شامگاه ۱۹ خرداد
وی در تشریح جزئیات این پدیده افزود: در اصطلاح نجومی، هرگاه دو جرم آسمانی از دید ناظر زمینی در کنار یکدیگر دیده شوند، مقارنه رخ داده است. معمولاً یکی از این اجرام ماه یا یک سیاره است، اما در پدیده پیشرو، شاهد مقارنه دو سیاره با یکدیگر هستیم. با اینکه در شامگاه هجدهم خرداد نیز این دو سیاره به هم نزدیک هستند، اما در شامگاه نوزدهم، این فاصله به کمترین حد خود یعنی حدود ۱.۶ درجه میرسد. از شامگاه بیستم خرداد به بعد نیز بهتدریج شاهد دور شدن ظاهری مشتری و زهره از یکدیگر خواهیم بود.
خطای دید؛ فاصله واقعی چقدر است؟
سخنگوی کمیته انجمن نجوم آماتوری ایران با اشاره به فاصله واقعی این سیارات در فضا توضیح داد: نزدیک شدن زهره و مشتری تنها از دید ناظر زمینی رخ میدهد و در اعماق فضا، این دو سیاره فاصله بسیار زیادی از هم دارند. در زمان مقارنه، فاصله زهره تا زمین حدود ۱۸۰ میلیون کیلومتر (حتی دورتر از فاصله خورشید تا زمین) و فاصله مشتری تا زمین حدود ۹۰۶ میلیون کیلومتر است؛ بنابراین، هیچگونه نزدیکی واقعی میان آنها رخ نمیدهد و این همنشینی صرفاً به دلیل موقعیت قرارگیری زمین در فضا نسبت به موقعیت مداری آن دو سیاره است.
توصیح تصویر: شبیهسازی از مقارنه زهره و مشتری در شامگاه ۱۹ خرداد در تهران، حوالی ساعت ۲۰ رو به مغرب. موقعیت عطارد (Mercury) هم اندکی پایین تر نسبت به موقعیت زهره و مشتری پیداست. دو ستارهای که در سمت راست این مقارنه دیده میشوند، به ترتیب از راست به چپ، کاستور و پلوکس در برج جوزا هستند.
پدیده نادر «اختفای» زهره و مشتری
کوکرم به پدیدههای مشابه در آینده اشاره کرد و گفت: مقارنه نزدیک بعدی این دو سیاره در اواخر سال ۱۴۰۷ رخ خواهد داد. فراتر از مقارنه، پدیده نادری به نام اختفا نیز در منظومه شمسی رخ میدهد که طی آن، سیاره زهره به دلیل نزدیکتر بودن به زمین، کاملاً از مقابل قرص سیاره مشتری عبور میکند؛ پدیدهای که برعکس آن هرگز رخ نخواهد داد.
وی ادامه داد: آخرین بار پدیده اختفای زهره و مشتری در سیزدهم دیماه سال ۱۱۹۶ هجری خورشیدی در روزگار زمامداری فتحعلیشاه قاجار رخ داد و مرتبه بعدی این رخداد نادر نیز در دوم آذر سال ۱۴۴۴ خورشیدی به وقوع خواهد پیوست که نشاندهنده تناوب بسیار طولانی این دست رخدادهای نجومی است.
فرصتی بینظیر برای رصد و عکاسی نجومی
این کارشناس نجوم با دعوت از علاقهمندان برای رصد این پدیدهها بیان کرد: این مقارنهها فرصت بسیار خوبی برای تماشای زیباییهای منظومه شمسی است. رصدگران میتوانند با تعقیب این اجرام در شبهای دوشنبه، سهشنبه، چهارشنبه و پنجشنبه این هفته و حتی پس از آن، حرکت آرام و تغییر موقعیت این سیارهها در زمینه ستارههای آسمان را بهوضوح حتی از آسمان کم ستاره شهرها مشاهده کنند.
کوکرم در پایان خاطرنشان کرد: در خلال این تغییرات، سیاره عطارد نیز که کمی پایینتر قرار دارد، در شبهای آتی به این دو سیاره نزدیک میشود. در نهایت، در شامگاه بیستوهفتم خردادماه، هلال باریک ماه میان زهره و مشتری قرار میگیرد و با همراهی سیاره عطارد در فاصله کمتری از افق، اجتماع چهارگانه و بسیار زیبایی را در آسمان شب پدید میآورند که فرصتی بینظیر برای ثبت تصاویر نجومی خواهد بود.
توضیح تصویر: صف آرایی زهره، هلال ماه، مشتری و عطارد در قالب پدیده اجتماعی ماه و سیارهها در شامگاه چهارشنبه ۲۷ خرداد در حوالی ساعت ۲۰ تهران، رو به افق مغرب.
به گزارش مهر، سیاره مشتری یک غول گازی است و پس از خورشید بزرگترین عضو سامانه خورشیدی به حساب می آید. این سیاره علاوه براینکه از نظر اندازه بزرگترین سیاره منظومه شمسی و از نظر جرم هم پرجرم ترین آنها ست به طوری که جرمش ۵/۲ برابر مجموع جرم تمام سیارات است. مشتری قطری در حدود یک دهم قطر خورشید دارد و علاوه براین که بزرگترین است، پس از خورشید، ماه و زهره پرنورترین جرم آسمان نیز هست.
همچنین سیاره زهره، ونوس یا ناهید دومین سیاره از خورشید و نزدیکترین همسایه سیارهای ما است.
