به تازگی اخباری درباره محدودتر شدن دسترسی کاربران ایرانی به گوگل و عدم توانایی ساخت حساب آن در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود و این پرسش را ایجاد میکند که آیا گوگل رسماً دسترسی ایرانیها را محدودتر از قبل کرده است یا نه.
تینا مزدکی_در روزهای اخیر گزارشهایی درباره مشکل کاربران ایرانی در ساخت حساب جدید گوگل، دریافت کد تأیید پیامکی و حتی بازیابی برخی حسابها منتشر شده و در پی آن، برخی رسانهها از «محدودیت جدید گوگل برای ایرانیها» سخن گفتهاند. بررسی مستندات موجود نشان میدهد اصل مشکل را نمیتوان صرفاً یک شایعه دانست، در واقع گزارشهای متعددی از کاربران ایرانی درباره نرسیدن پیامک یا رد شدن شمارههای +۹۸ وجود دارد. با این حال، هنوز سند رسمی و مستقیمی از سوی گوگل که نشان دهد این شرکت بهتازگی شمارههای ایرانی را بهطور هدفمند از فرایند تأیید حساب حذف کرده، منتشر نشده است.
- بر اساس آنچه که در رسانهها «گزارش کاربران» عنوان شده است، مشکل اصلی بیشتر در ساخت حساب جدید، تأیید شماره و بازیابی حساب دیده شده است، نه اینکه تمام حسابهای Gmail موجود یکباره از دسترس خارج شده باشند.
- کاربران ایرانی در انجمن رسمی Google Account Community از نرسیدن پیامک تأیید و رد شدن شمارههای ایرانی خبر دادهاند.
- گوگل در راهنمای رسمی خود تأیید کرده که گاهی برای ساخت حساب یا ورود به حساب، تأیید شماره تلفن الزامی میشود.
- خود گوگل همچنین میگوید مشکلات اپراتور یا تأخیر در شبکه میتواند باعث نرسیدن پیامک تأیید شود.
- تاکنون اعلامیه رسمی مشخصی از گوگل درباره «مسدود شدن شمارههای +۹۸» بهعنوان یک سیاست جدید منتشر نشده است.
منشأ هنوز مشخص نیست
یکی از مهمترین شواهد درباره این ماجرا، گزارش ثبتشده در انجمن رسمی Google Account Community در اول ژوئیه ۲۰۲۶ است. کاربری با اشاره به شرایط کاربران ایرانی نوشته بود که شمارههای ایران در بسیاری از موارد نمیتوانند پیامک تأیید را دریافت کنند یا در مرحله تأیید حساب پذیرفته نمیشوند. کاربران دیگری نیز در همان صفحه تجربههای مشابهی را مطرح کردهاند. با این حال، خود صفحه انجمن تأکید میکند که محتوای این بخش توسط کاربران تولید شده و الزاماً به معنی تأیید یا موضع رسمی گوگل نیست.
گزارشهای مشابه البته محدود به ماههای اخیر نیستند. در فوریه و مه ۲۰۲۶ نیز کاربران ایرانی از مشکلات مربوط به دریافت کد تأیید و بازیابی حسابهای گوگل نوشته بودند. در یکی از این موارد، کاربر اعلام کرده بود که پس از درخواست تأیید هویت، پیامک و تماس گوگل به شماره او نمیرسد. پاسخ ارائهشده در انجمن نیز احتمال مشکلات شبکه، اپراتور یا محدودیتهای منطقهای را مطرح کرده بود، ضمن اینکه پاسخدهنده تصریح کرده بود کارمند گوگل نیست. بنابراین این گزارشها شاید وجود یک مشکل عملی را نشان دهند، اما بهتنهایی دلیل آن را مشخص نمیکنند.
آیا ممکن است ماجرا یک اختلال فنی باشد؟
این احتمال را نمیتوان کنار گذاشت. راهنمای رسمی گوگل درباره تأیید حساب صراحتاً میگوید اگر پیامک تأیید دریافت نشود، ممکن است پیامها بهدلیل مشکلات اپراتور یا شرایط شبکه با تأخیر ارسال شوند و حتی پیشنهاد میکند کاربر گزینه تماس را امتحان کند. گوگل همچنین توضیح داده که برای جلوگیری از سوءاستفاده، تعداد حسابهایی را که میتوان با یک شماره تلفن ایجاد کرد و تعداد دفعات استفاده از یک شماره برای تأیید را محدود میکند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا مشاهده پیامهایی مانند «این شماره تلفن نمیتواند برای تأیید استفاده شود» لزوماً به معنی تحریم یک کشور نیست. چنین خطایی میتواند در اثر تشخیص رفتار غیرعادی، استفاده بیش از حد از یک شماره، محدودیتهای ضدسوءاستفاده، مشکلات ارتباطی میان گوگل و اپراتور یا مسائل منطقهای در ارسال پیامک رخ دهد. حتی در انجمنهای گوگل، موارد مشابهی از کاربران کشورهای دیگر نیز ثبت شده است، بنابراین صرف مشاهده این پیام نمیتواند بهتنهایی اثبات کند که شمارههای ایران بهصورت تحریمی مسدود شدهاند.
یک محدودیت جدید از راه رسیده است؟ / پاسخ دو کارشناس
بخشی از گزارشهای رسانهای بر تجربه کاربران و افزایش موارد گزارششده در انجمنهای گوگل تکیه دارد. این بخش از ماجرا قابل استناد است که کاربران ایرانی واقعاً با مشکلاتی در تأیید شماره و دریافت پیامک مواجه شدهاند و گزارشهای متعددی نیز در ماههای مختلف سال ۲۰۲۶ ثبت شده است. اما میان این واقعیت و احتمال اینکه گوگل تحریم جدیدی علیه کاربران ایرانی اعمال کرده است، فاصله زیادی وجود دارد.
بر اساس شواهد موجود، مشکل کاربران ایرانی در دریافت کد تأیید یا استفاده از شمارههای +۹۸ برای برخی فرایندهای حساب گوگل، واقعی و دارای گزارشهای متعدد است و نمیتوان کل ماجرا را صرفاً شایعه دانست. اما هنوز مدرک رسمی کافی برای این نتیجهگیری وجود ندارد که گوگل بهتازگی تصمیم گرفته است شمارههای ایرانی را بهعنوان یک سیاست جدید و مشخص مسدود کند.
در نهایت چند سناریو برای این مشکل وجود دارد که شامل اختلال در مسیر ارسال پیامک، مشکلات یا محدودیتهای اپراتوری، سیستمهای ضدسوءاستفاده گوگل، محدودیتهای منطقهای یا ترکیبی از این عوامل میشود. تا زمانی که خود گوگل درباره علت افزایش این خطاها توضیح مشخصی ارائه نکند، این اتفاق همچنان نوعی اختلال به شمار میرود.
آرین اقبال، کارشناس امنیت شبکه، در گفتوگو با خبرآنلاین با اشاره به تجربه خود درباره این موضوع میگوید: «در ابتدا احتمال میدادم مشکل به IP یا سازوکارهای امنیتی گوگل مربوط باشد، اما با IPهای متفاوت، از جمله IP ایران، آزمایش را تکرار کردم. شمارههای چند اپراتور مختلف از جمله ایرانسل، رایتل، شاتل موبایل و همراه اول را امتحان کردم، اما هیچکدام در مرحله واردکردن شماره تلفن پذیرفته نشدند.»
به گفته او، این نتیجه احتمال اختلال در مسیر ارسال پیامک یا مشکل مربوط به یک اپراتور خاص را کاهش میدهد و احتمال وجود محدودیت در سمت گوگل یا فرآیند اعتبارسنجی شمارههای ایران را افزایش میدهد.
اقبال با اشاره به سختگیرانهتر شدن فرآیند احراز هویت گوگل میگوید: «مسئله دیگر صرفاً نرسیدن کد تأیید نیست؛ در آزمایشهای انجامشده اساساً شماره ایران وارد مرحله بعد نمیشود.»
او در عین حال تأکید کرد که هنوز گوگل بهصورت رسمی درباره این موضوع موضعگیری نکرده و نمیتوان با قطعیت از اعمال تحریم جدید علیه شمارههای ایران سخن گفت، اما با توجه به پذیرش نشدن شمارههای چند اپراتور مختلف و تکرار این وضعیت با IPهای متفاوت، جنس این اتفاق بیشتر به یک محدودیت در سمت سرویس گوگل شباهت دارد تا یک اختلال ساده در شبکه پیامک، موضوعی که برای اثبات نهایی به اعلام رسمی گوگل یا بررسی فنی دقیقتر نیاز دارد.
میلاد نوری، برنامهنویس و کارشناس فناوری نیز با اشاره به سابقه این مشکل میگوید: «تا جایی که بررسی کردهام، مشکل نرسیدن کد تأیید گوگل به شمارههای ایران موضوع جدیدی نیست و تقریباً از زمان اختلال گسترده اینترنت در دوره جنگ قبلی و محدودیتهای آن زمان وجود داشته است. بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس وایرال شدن دوباره این موضوع، آن را به یک تصمیم یا تحریم جدید از سوی گوگل نسبت داد. گوگل نیز تاکنون بهصورت رسمی درباره مسدود شدن شمارههای ایران یا کدهای تأیید موضعگیری نکرده است و احتمال مسدود شدن مسیر ارسال کد در داخل ایران صرفاً در حد یک گمانهزنی باقی میماند.»
۵۸۳۲۳
